women’s economic : महिला नागरी सहकारी पतसंस्थांमुळे महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणाला चालना
नांदेड| राज्य शासनाच्या महत्त्वाकांक्षी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण’ योजनेअंतर्गत लाभार्थी महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी महिला नागरी सहकारी पतसंस्था स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या उपक्रमातून महिलांना बचत, गुंतवणूक आणि स्वयंरोजगाराच्या नव्या संधी उपलब्ध होणार आहेत.
महिला सबलीकरणाच्या दृष्टीने हे महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात असून, योजनेतून आर्थिक मदत मिळालेल्या महिलांनी एकत्र येऊन पतसंस्था स्थापन केल्यास आर्थिक व्यवहार, बचत गटांची वाढ आणि लघुउद्योगांना चालना मिळणार आहे. ग्रामीण तसेच शहरी भागातील महिलांना याचा मोठा लाभ होईल, असे आवाहन सहकारी संस्था जिल्हा उपनिबंधक शाहुराज हिरे यांनी केले आहे.
या संदर्भात सहकार आयुक्त कार्यालयाने 11 जून 2025 रोजी परिपत्रक निर्गमित केले आहे. त्यानुसार 8 मार्च 2019 च्या परिपत्रकातील निकष पूर्ण करणाऱ्या संस्थांची नोंदणी करण्यात येणार आहे. विविध कार्यक्षेत्रानुसार प्राथमिक सभासद संख्या आणि भागभांडवल निश्चित करण्यात आले आहे.
नगरपालिका कार्यक्षेत्रासाठी किमान 500 सभासद व 5 लाख रुपये भागभांडवल, गाव पातळीवर 250 सभासद व 1.50 लाख रुपये भागभांडवल, तालुका स्तरावर 500 सभासद व 5 लाख रुपये, तर जिल्हा स्तरावर 1500 सभासद व 10 लाख रुपये भागभांडवल आवश्यक राहील. ही नोंदणी महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम 1960 व नियम 1961 नुसार केली जाणार आहे.
पतसंस्थेची नोंदणी करताना लाभार्थी महिलांची यादी महिला व बालविकास विभागाकडून प्रमाणित करून घेणे आवश्यक राहील. तसेच प्रवर्तकांची पार्श्वभूमी तपासणी करून त्यांच्यावर कोणतेही गुन्हे दाखल नसल्याचे प्रमाणपत्र संबंधित पोलीस ठाण्याकडून सादर करणे बंधनकारक राहील.
मुख्य प्रवर्तक व इतर प्रवर्तकांनी कार्यकारी दंडाधिकाऱ्यांसमोर प्रतिज्ञापत्र सादर करणे आवश्यक असून त्यामध्ये १०० टक्के KYC पूर्तता, सावकारी व्यवसाय करत नसल्याची खात्री, कोणत्याही सहकारी संस्थेचे थकबाकीदार नसणे आणि इतर सहकारी संस्थांचे संचालक नसणे या अटींचे पालन करणे बंधनकारक आहे. नियमांचे पालन न करणाऱ्या संस्थांची नोंदणी नाकारण्यात येईल.
नोंदणीकृत प्रत्येक पतसंस्थेसाठी सहकार विभागातील सहाय्यक निबंधक दर्जाचा ‘पालक अधिकारी’ नेमण्यात येणार आहे. हा अधिकारी संस्थेला हिशोब लेखन, ठेवी व कर्ज व्यवहार, सभा इतिवृत्त, लेखापरीक्षण तसेच कायदेशीर बाबींमध्ये मार्गदर्शन करणार आहे. जर हवे असेल तर मी ही बातमी अजून “न्यूजपेपर स्टाईल” (शीर्षक + उपशीर्षक + बॉक्स न्यूज) मध्येही तयार करून देऊ शकतो.
