स्वातंत्र्य संग्रामाच्या विविध चळवळींमध्ये योगदान देणाऱ्या स्वातंत्र्य योद्ध्यांची स्मृती आजही आपल्या मनामध्ये अजरामर आहे. अशा एका महान योद्ध्याचे नाव म्हणजे स्वर्गीय बसवंतराव मुंडकर. त्यांच्या स्मरणार्थ आयोजित कार्यक्रमात सहभागी होण्याचा योग आला, ही माझ्यासाठी अत्यंत अभिमानाची गोष्ट आहे.
नांदेड जिल्ह्यातील देगलूर तालुक्यातील होट्टल या ऐतिहासिक वारसा असलेल्या ठिकाणी विशेष कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमात विविध मान्यवर वक्त्यांनी गोवा मुक्ती संग्रामातील आणि संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतल्या सहभागाचे सविस्तर विश्लेषण केले. स्वर्गीय बसवंतराव मुंडकर यांच्या कार्यावर विशेष प्रकाश टाकण्यात आला होता. त्यांच्या नेतृत्वाखाली केलेल्या चळवळींनी आपल्या समाजाच्या उन्नतीसाठी मोलाचे योगदान दिले आहे.
स्वर्गीय बसवंतराव मुंडकर यांनी आपल्या आयुष्यात अनेक सामाजिक आणि राजकीय चळवळींमध्ये आपला सक्रिय सहभाग नोंदवला. त्यांच्या नेतृत्वाखाली बिलोली तालुक्यातील गोवा मुक्ती संग्रामात गाव बंद, भारत माता की जय गोवा मुक्त झालाच पाहिजे अशा घोषणा देत केलेले आंदोलन आणि संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळींमध्ये समवयस्क मित्र आणि ज्येष्ठ सहकारी तसेच शाळेतील विद्यार्थी यांच्या माध्यमातून बिलोली तालुक्यातील आंदोलन अत्यंत प्रभावी होते. संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत स्वर्गीय बसंवतराव मुंडकर अत्यंत महत्वपूर्ण भूमिका बजावली.
या चळवळींनी आपल्या समाजाच्या उन्नतीसाठी मोलाचे योगदान दिले आहे. त्यांचे चिरंजीव, ज्येष्ठ पत्रकार गोविंदराव मुंडकर यांनीही आपल्या वडिलांच्या मार्गावर चालत सामाजिक चळवळींमध्ये सक्रिय सहभाग नोंदवला आहे. गोविंदराव मुंडकर यांचे सामाजिक आणि विकासाचे कार्य जिल्हा प्रशासन आणि माझ्या उपविभागासाठी नेहमीच मार्गदर्शक राहिलेले आहे. त्यांच्या कार्याने समाजात एक नवीन दिशा मिळाली आहे. गोवा मुक्ती संग्राम आणि संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ याबद्दल वक्त्यांनी दिलेले सविस्तर विश्लेषण, आणि बसवंतराव मुंडकर यांच्या कार्यावर दिलेला विशेष प्रकाश या कार्यक्रमाचा मुख्य आकर्षण होते. अशा महान योद्ध्यांच्या स्मरणार्थ अशा कार्यक्रमांचे आयोजन करणे हे अत्यंत आवश्यक आहे, कारण यामुळे नव्या पिढीला प्रेरणा मिळते आणि आपल्या इतिहासाची जाणीव होते.
मला स्वर्गीय बसवंतराव मुंडकर यांच्या कार्याचा सार्थ अभिमान वाटतो. त्यांच्या नेतृत्वाखाली केलेल्या चळवळींनी समाजाला एक नवीन दिशा दिली आणि त्यांच्या कार्याची सावली अजूनही आपल्या समाजावर आहे. अशा महान व्यक्तिमत्त्वांचे कार्य आणि त्यांची स्मृती नेहमीच आपल्याला प्रेरणा देत राहतील. या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून स्वर्गीय बसवंतराव मुंडकर यांच्या कार्याचे स्मरण आणि त्यांचे योगदान समाजाला सांगणे हे अत्यंत गरजेचे आहे. त्यांच्या कार्याने आपल्या समाजाला जी दिशा मिळाली आहे, ती नेहमीच आपल्याला मार्गदर्शक असेल.
लेखक…सचिन गिरी, उपविभागीय अधिकारी, बिलोली.
