नांदेड, गोविंद मुंडकर| काही क्षण असे असतात की, त्यांचे वर्णन शब्दांत करता येत नाही. कारण त्या क्षणी शब्दांची ताकद संपते आणि भावनाच बोलू लागतात. माणसाच्या आयुष्यातील सर्वात मोठी संपत्ती म्हणजे आई-वडिलांचे प्रेम. त्या प्रेमाच्या स्मृती जेव्हा मनाच्या तळाशी दडलेल्या वेदनांना स्पर्श करतात, तेव्हा शब्दांचा सागरही आटतो आणि मन निशब्द होते. अशाच एका अविस्मरणीय क्षणाचा अनुभव नांदेड येथील संध्याछाया वृद्धाश्रमात आयोजित “बाबा तुमच्यासाठी…!” या उपक्रमात उपस्थित प्रत्येकाने घेतला.
चळवळीचे योद्धे, स्वर्गीय बसवंतराव परमेश्वरराव मुंडकर यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ आयोजित या कार्यक्रमात केवळ एका उपक्रमाचे आयोजन झाले नव्हते, तर वडिलांविषयीच्या कृतज्ञतेचा, प्रेमाचा आणि संस्कारांचा एक भावनिक महोत्सवच साकारला होता. कार्यक्रमात उपस्थित प्रत्येक व्यक्तीच्या मनात आपल्या वडिलांच्या आठवणी जाग्या होत होत्या.
नांदेड-वाघाळा महानगरपालिकेचे आयुक्त डॉ. महेश डोईफोडे तसेच शंतनू डोईफोडे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत कार्यक्रमाला प्रारंभ झाला. कार्यक्रमात आपल्या वडिलांप्रती असलेला आदरभाव कृतीतून जपणाऱ्या वैजनाथराव मेघमाळे आणि बसवराज वडिले यांचा विशेष सन्मान करण्यात आला. हा सन्मान केवळ व्यक्तींचा नव्हता, तर प्रत्येक त्या पुत्राचा होता ज्याच्या मनात वडिलांविषयी अपार आदर आहे.
याच वेळी प्रसिद्ध साहित्यप्रेमी डॉ. शिवदास हमंद यांनी “बाबा तुमच्यासाठी…!” या उपक्रमाविषयी मनोगत व्यक्त करताना स्वतःही वडिलांवर लेखन केल्याची आठवण सांगितली. सुरुवातीला त्यांच्या शब्दांत नेहमीप्रमाणेच ओघ, विचारांची परिपक्वता आणि साहित्यिक अभिव्यक्ती होती. मात्र वडिलांच्या स्मृतींचा धागा जसा मनाला स्पर्श करू लागला, तसा त्यांच्या आवाजातील कंप वाढू लागला. शब्द ओठांवर येत होते; पण पुढे सरकत नव्हते. काही क्षणांतच त्यांचे बोलणे थांबले. त्या क्षणी व्यासपीठावरील वक्ता नव्हता; तर आपल्या वडिलांच्या आठवणींनी भरून आलेला एक संवेदनशील पुत्र उभा होता.
त्यांच्या डोळ्यांत दाटलेले अश्रू, भरून आलेला कंठ आणि काही क्षणांची ती निशब्द अवस्था संपूर्ण सभागृहाच्या अंतःकरणाला स्पर्श करून गेली. शब्दांच्या पलीकडे जाऊन भावना बोलत होत्या. सभागृहात उपस्थित प्रत्येकाला आपल्या वडिलांची आठवण झाली. अनेकांच्या डोळ्यांत नकळत अश्रू तरळले. काहींनी मान खाली घातली, तर काही जण अश्रू पुसताना दिसले. सभागृहातील शांतता ही केवळ शांतता नव्हती; ती प्रत्येकाच्या अंतःकरणातील भावविश्वाची भाषा होती.
शब्दांचा विपुल साठा असलेला निवृत्त झालेला प्राध्यापकही जेव्हा भावनांसमोर नतमस्तक होतो, तेव्हा त्या भावनांचे सामर्थ्य किती विलक्षण असते, याची प्रचिती या प्रसंगाने दिली. डॉ. हमंद यांच्या त्या काही क्षणांच्या निशब्द अवस्थेने उपस्थितांना आयुष्यभर लक्षात राहील असा अनुभव दिला. त्या क्षणी कोणत्याही भाषणापेक्षा, कोणत्याही कवितेपेक्षा आणि कोणत्याही लेखापेक्षा भावना अधिक प्रभावी ठरल्या. हा प्रसंग उपस्थितांना एक महत्त्वाचा संदेश देऊन गेला—वडील हे केवळ कुटुंबाचा आधार नसतात; ते प्रत्येकाच्या आयुष्याचा निःशब्द पाया असतात. त्यांच्या त्यागाचे मोल शब्दांत मांडणे अशक्य आहे. म्हणूनच कधी कधी अश्रू हेच सर्वात प्रभावी भाषण ठरते.
स्वर्गीय बसवंतराव मुंडकर यांच्या विचारातून प्रेरणा घेत सुरू झालेला “बाबा तुमच्यासाठी…!” हा उपक्रम समाजात वडिलांविषयी कृतज्ञता, संवेदनशीलता आणि कुटुंबव्यवस्थेचे महत्त्व जागविणारा ठरत आहे. वृद्धांचा सन्मान, कुटुंबसंस्थेचे जतन आणि पित्याविषयीचा आदर या मूल्यांना समाजाच्या केंद्रस्थानी आणण्याचा हा प्रयत्न असल्याची भावना उपस्थितांनी व्यक्त केली.
कार्यक्रमाच्या शेवटी सभागृहात काही क्षण पसरलेली ती निःशब्द शांतता प्रत्येकाच्या मनात कायमची कोरली गेली. कारण त्या शांततेत हजारो शब्द दडले होते, हजारो आठवणी जाग्या झाल्या होत्या आणि प्रत्येकाच्या हृदयात आपल्या वडिलांविषयीचा आदर आणखी गहिरा झाला होता. खरंच, काही वेळा शब्द हरतात, अश्रू जिंकतात; आणि भाषण संपते, पण भावना आयुष्यभर मनात घुमत राहतात. “बाबा तुमच्यासाठी…!” या उपक्रमातील तो निशब्द क्षण म्हणजे अशाच चिरंतन भावविश्वाचा अविस्मरणीय इतिहास ठरला.
