हिमायतनगर, अनिल मादसवार| हिमायतनगर तालुक्यात यंदा पावसाच्या दीर्घ खंडाचा सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांना मोठा फटका बसला आहे. ऐन पीकवाढीच्या आणि शेंगांमध्ये दाणे भरण्याच्या महत्त्वपूर्ण टप्प्यात पावसाने दडी मारल्याने सोयाबीनच्या उत्पादनात मोठी घट झाली आहे. कोरडवाहू क्षेत्रात एकरी अवघे २ ते ३ क्विंटल, तर ओलिताच्या क्षेत्रातही केवळ ५ ते ६ क्विंटल उत्पादन मिळत असल्याचे शेतकऱ्यांकडून सांगण्यात येत आहे. त्यामुळे उत्पादनातून लागवडीचा खर्च तरी भरून निघणार कसा, असा गंभीर प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर उभा ठाकला आहे.
पावसाच्या खंडामुळे पिकांची वाढ खुंटली
हंगामाच्या सुरुवातीला समाधानकारक पाऊस झाल्याने शेतकऱ्यांनी सोयाबीनची पेरणी केली. चांगले उत्पादन मिळेल, या अपेक्षेने शेतकऱ्यांनी शेतात मेहनत घेतली; मात्र त्यानंतर पावसाने दीर्घकाळ खंड दिल्याने पिकांच्या वाढीवर प्रतिकूल परिणाम झाला.
जमिनीतील ओलावा कमी झाल्याने अनेक ठिकाणी सोयाबीनची झाडे वाळू लागली. काही शेतांमध्ये शेंगांची संख्या कमी राहिली, तर शेंगा लागलेल्या पिकांमध्येही दाणे पूर्ण क्षमतेने भरले नाहीत. परिणामी सोयाबीनच्या उत्पादनावर मोठा परिणाम झाल्याचे चित्र तालुक्यातील शेतशिवारात दिसून येत आहे.
कोरडवाहू शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित कोलमडले
तालुक्यातील कोरडवाहू शेतीमध्ये एकरी केवळ २ ते ३ क्विंटल सोयाबीनचा उतारा मिळत असल्याचे शेतकरी सांगत आहेत. सिंचनाची सुविधा असलेल्या क्षेत्रातही एकरी ५ ते ६ क्विंटल उत्पादन मिळत असल्याने अपेक्षित उत्पन्नावर पाणी फिरले आहे. प्रतिकूल हवामान आणि पावसाच्या खंडामुळे ओलिताच्या क्षेत्रातील पिकांनाही अपेक्षित फायदा झालेला नाही.
सोयाबीनच्या उत्पादनासाठी शेतकऱ्यांना मशागत, बियाणे, खते, कीटकनाशकांच्या फवारण्या, आंतरमशागत आणि मजुरीवर मोठा खर्च करावा लागतो. काही शेतकऱ्यांना दुबार पेरणीचाही आर्थिक भार सहन करावा लागला. मात्र, खर्चाच्या तुलनेत उत्पादन अत्यल्प मिळत असल्याने शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित पूर्णपणे बिघडले आहे.
नुकसानभरपाई आणि पीकविम्याची मागणी – उत्पादनातील घट आणि वाढता शेतीखर्च यामुळे शेतकरी आर्थिक अडचणीत सापडले आहेत. या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने सोयाबीन पिकांच्या नुकसानीची प्रत्यक्ष शेतात जाऊन वस्तुनिष्ठ पाहणी करावी, अशी मागणी शेतकरी वर्गातून होत आहे.
शेतकऱ्यांच्या प्रमुख अपेक्षा
- सोयाबीन पिकांच्या नुकसानीचे वस्तुनिष्ठ पंचनामे करावेत.
- नुकसानग्रस्त व पात्र शेतकऱ्यांना नियमानुसार नुकसानभरपाई द्यावी.
- पीकविमा योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना वेळेत विमा भरपाई मिळवून द्यावी.
- पावसाच्या खंडामुळे झालेल्या उत्पादनातील घटीची दखल घेऊन शेतकऱ्यांना आर्थिक दिलासा द्यावा.
उत्पादन घटले, आता मदतीची प्रतीक्षा!
एकीकडे शेतीसाठी वाढणारा खर्च आणि दुसरीकडे घटणारे उत्पादन, अशा दुहेरी संकटात हिमायतनगर तालुक्यातील सोयाबीन उत्पादक शेतकरी सापडले आहेत. एकरी दोन ते तीन क्विंटल उत्पादनातून मशागत, बियाणे, खते आणि मजुरीचा खर्च कसा भागवायचा, हा प्रश्न त्यांना सतावत आहे. त्यामुळे प्रशासनाने परिस्थितीची गांभीर्याने दखल घेऊन नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना नियमानुसार मदत मिळवून देण्यासाठी तातडीने कार्यवाही करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
