नांदेड| पावसाळा म्हणजे निसर्गाची देणगी असली तरी, या काळात दूषित पाण्यामुळे अनेक आजार बळावण्याची शक्यता असते. सध्याच्या महिन्यांमध्ये, नांदेड जिल्ह्यात नागरिकांना दूषित पाण्यामुळे होणाऱ्या आजारांपासून सावध राहण्याचे आणि योग्य ती खबरदारी घेण्याचे आवाहन जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. संगीता देशमुख यांनी केले आहे.
दूषित पाण्यामुळे होणारे सामान्य आजार : पावसाळ्यात दूषित पाणी पिण्यामुळे किंवा दूषित पाण्याच्या संपर्कात आल्याने खालील प्रमुख आजार होऊ शकतात :
• जुलाब आणि अतिसार (Diarrhea) : हा दूषित पाण्यामुळे होणारा सर्वात सामान्य आजार आहे.यात पोटात दुखणे, वारंवार शौचास जाणे आणि शरीरातील पाणी कमी होणे ही लक्षणे दिसतात.
• टायफॉईड (Typhoid) : साल्मोनेला टायफी (Salmonella Typhi) नावाच्या जिवाणूमुळे होणारा हा गंभीर आजार आहे. यात तीव्र ताप, डोकेदुखी, अशक्तपणा आणि पोटदुखीची लक्षणे दिसून येतात.
• कावीळ (Hepatitis A/E) : दूषित पाण्यामुळे हेपटायटिस ए आणि ई चे विषाणू पसरू शकतात, ज्यामुळे कावीळ होते. यात डोळे आणि त्वचा पिवळी पडणे, थकवा आणि भूक न लागणे ही लक्षणे दिसतात.
• कॉलरा (Cholera) : हा विब्रिओ कॉलरी (Vibrio cholerae) नावाच्या जिवाणूमुळे होणारा एक तीव्र आणि जीवघेणा आजार आहे, ज्यात शरीरातील पाणी झपाट्याने कमी होते.
• लेप्टोस्पायरोसिस (Leptospirosis): दूषित पाण्याच्या संपर्कात आल्यास किंवा त्यात चालल्यास हा आजार होऊ शकतो. यात ताप, स्नायू दुखणे आणि डोकेदुखीची लक्षणे असतात.
• गॅस्ट्रोएन्टेरायटिस (Gastroenteritis) : पोट आणि आतड्यांच्या सूजेमुळे होणारा हा आजार, जुलाब आणि उलटीने ग्रासलेला असतो.
दूषित पाण्यापासून बचावासाठी घ्यावयाची काळजी :- नागरिकांनी दूषित पाण्यामुळे होणाऱ्या आजारां पासून स्वतःचे आणि आपल्या कुटुंबाचे संरक्षण करण्यासाठी खालील उपाययोजना करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
• पिण्यासाठी स्वच्छ पाण्याचा वापर करा :
• पिण्याचे पाणी नेहमी उकळून (कमीत कमी १० मिनिटे) थंड करून प्या.
• पाणी गाळून घ्या किंवा फिल्टरचा वापर करा.
• पाण्याच्या टाक्या आणि भांडी नियमितपणे स्वच्छ करा.
• पाण्याचा साठा करताना, भांडी झाकून ठेवा आणि स्वच्छतेची काळजी घ्या.
• वैयक्तिक स्वच्छतेकडे लक्ष द्या:
• शौचालयाचा वापर केल्यानंतर आणि जेवण्यापूर्वी हात साबणाने स्वच्छ धुवा.
• अंघोळीसाठी स्वच्छ पाण्याचा वापर करा.
• आहाराची काळजी घ्या:
• बाहेरील उघड्यावरील पदार्थ आणि कापलेली फळे खाणे टाळा.
• फळे आणि भाज्या खाण्यापूर्वी स्वच्छ पाण्याने धुवा.
• शिळे अन्न खाणे टाळा.
• गरम आणि ताजे अन्न खाण्यास प्राधान्य द्या.
• परिसर स्वच्छ ठेवा:
• घराच्या आणि परिसराच्या आसपास पाणी साचू देऊ नका, कारण यामुळे डासांची पैदास होते आणि इतर किटक आजाराचा धोका वाढतो.
• कचरा योग्य ठिकाणी टाका आणि गटारे स्वच्छ ठेवा.
• आजाराची लक्षणे आढळल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:
• वरीलपैकी कोणतीही लक्षणे आढळल्यास, त्वरित जवळच्या आरोग्य केंद्रात किंवा डॉक्टरांशी संपर्क साधा. स्वतः औषधोपचार करणे टाळा.
नांदेड जिल्हा आरोग्य विभाग नागरिकांना आवाहन करते की, वरील सूचनांचे पालन करून पावसाळ्यात आपल्या आरोग्याची काळजी घ्यावी आणि कोणत्याही आरोग्य विषयक समस्येसाठी त्वरित उपकेंद्र, प्रा.आ. केंद्र, उपजिल्हा रुग्णालय, ग्रामीण रुग्णालयाशी संपर्क साधावा.