बिलोली, गोविंद मुंडकर| बिलोली येथील नगराध्यक्ष पदाची निवडणूक यंदा विलक्षण वळणांनी भारलेली आहे. राज्यात आणि केंद्रात भारतीय जनता पार्टीची सत्ता असताना पक्षाने कमळ चिन्हावर निवडणूक न लढवण्याचा घेतलेला निर्णय जसा चहूबाजूंनी चर्चिला गेला, तशीच चर्चा आता बिलोली शहरात एका वेगळ्याच दिशेने घसरू लागली आहे—ती म्हणजे नरोड यांच्या गांधीगिरी व त्यांच्या उमेदवारीवर उमटलेली खळबळ.
नगराध्यक्ष पदासाठी नेहमी उच्चशिक्षित, समाजसेवक, सांस्कृतिक क्षेत्रातील मान्यवर, राजकीय वारसा असलेले किंवा ‘तगडे’ उमेदवार समोर येतात, असा सर्वसामान्य गृहितक असताना नरोड यांनी मात्र सर्व गणिते मोडीत काढली. आपल्या वाहन चालकाला आणि बँकेतील पिग्मी एजंटला उमेदवारीसाठी पुढे करून त्यांनी शहरात एक प्रकारे ‘गांधीगिरी’ची चळवळ उभी केली आहे.
समाजसेवा करणाऱ्यांनी, विद्वानांनी आणि सुशिक्षित तरुणांनी राजकारणात येणे आवश्यक असल्याची मागणी वर्षांनुवर्षे होत आहे. “चांगले लोक राजकारणात येत नाहीत,” अशी तक्रार जनतेतून सुरूच होती. पण जेव्हा संधी मिळाली, तेव्हा शहरातील डॉक्टर, बिलोलीत कार्यरत असलेले वकील, प्राध्यापक आणि पदाधिकारी यांच्यापैकी एकही व्यक्ती पुढे आली नाही. माजी नगराध्यक्ष यादवराव तुडमे यांनी आपल्या मुलाला पुढे केले; माजी आमदार आणि माजी नगराध्यक्ष गंगाधरराव पटणे यांनी निवडणूक प्रक्रियेपासून हात झटकले. आठ महिन्यांपासून सक्रिय असलेले बी.पी. यांच्या ऐतिहासिक उमेदवारीच्या चर्चाही हवेत विरल्या—कारण त्यांनी शेवटच्या क्षणी उमेदवारी दाखलच केली नाही.
या सर्व परिस्थितीत नरोड यांनी घेतलेला निर्णय शहराला विचारात पाडणारा ठरला. “राजकारण हे गलिच्छ आहे, धाडसी आणि चांगले लोक पुढे आले पाहिजेत,” अशी जी भूमिका समाजात मांडली जाते, त्यावर त्यांनी अनपेक्षित उत्तर दिले—प्रत्यक्ष पुढे न येता आपल्या ड्रायव्हरला आणि पिग्मी एजंटला उमेदवार बनवून!
यातून त्यांनी दाखवून दिले की, छोट्या माणसालाही नेतृत्व करण्याची संधी मिळू शकते.
शहरात चर्चेचा एकच मुद्दा—हे नरोड यांचे आरक्षणाच्या बदलत्या राजकारणावरचे भाष्य आहे की गांधीगिरीचा नवा प्रयोग? स्वतः नरोड यांनीही स्पष्ट केले की, “माझ्यावर लोकांनी दडपण आणले, पण अनुसूचित जमातीसाठी जर नगराध्यक्ष पद राखीव राहिले असते, तरच मी निवडणूक लढवली असती.”
त्यांच्या या भूमिकेमुळे राजकीय समीकरणांना नवीन वळण मिळाले आहे. काहींच्या मते हा नितांत प्रामाणिक निर्णय आहे; तर काहीजण या कृतीला ‘राजकीय संदेश देणारी गांधीगिरी’ मानू लागले आहेत.
बिलोलीच्या राजकारणात नरोड यांनी उभे केलेले हे समीकरण—उच्चपदस्थ अधिकारी स्वतः मागे हटत आपल्या साध्या कर्मचाऱ्याला उमेदवारी देणे—हा प्रयोग किती यशस्वी ठरेल, हे निकालानंतर स्पष्ट होईल. मात्र, शहरात रंगलेली चर्चा, राजकीय पसारा आणि जनतेचे वेधक प्रश्न यामुळे बिलोलीची ही निवडणूक वास्तवातच अनोखी ठरत आहे.
