नांदेड । प.पू. राष्ट्रसंत श्री ललितप्रभजी म.सा. म्हणाले की, जे पालक मुलांना फक्त जन्म देतात ते सामान्य, जे जन्मासोबत सुविधा व संपत्ती देतात ते मध्यम; पण जे मुलांना जन्म, संपत्ती आणि त्यासोबत उत्तम संस्कारही देतात तेच खरे श्रेष्ठ पालक होत. त्यांनी पालकांना आवाहन केले की मुलांना असे घडवा की, ते समाजाच्या अग्रस्थानी बसण्यास पात्र ठरतील आणि मुलांचे आचरण असे असावे की लोक पालकांना विचारू लागतील – “तुम्ही कोणते पुण्य केले की तुम्हाला अशी उत्तम संतती मिळाली?” ते म्हणाले की मुलांना फक्त शिक्षित न करता संस्कारित बनवणे हेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
सर्व जैन व राजस्थानी समाजतर्फे शंकरराव चव्हाण प्रेक्षागृह, गुरु गोविंदसिंह स्टेडियमजवळ आयोजित जीवन जगण्याची कला या ३ दिवसीय विराट सत्संग–प्रवचन सोहळ्याच्या समारोप प्रसंगी ते ‘मुलांना कार देण्यापूर्वी द्या संस्कार’ या विषयावर बोलत होते. ते म्हणाले की, जर वृद्धापकाळ सुखी करायचा असेल तर मुलांना फक्त कार देऊ नका, त्याबरोबर संस्कार नक्की द्या. चांगले संस्कार कोणत्याही मॉलमध्ये मिळत नाहीत; ते घरातील शांत, प्रेमळ आणि सुसंस्कृत वातावरणातच मिळतात. आपले जीवन इतके आदर्श बनवा की मुलांसाठी आपणच प्रेरणास्रोत ठरावे.
मुलांना संस्कारित करण्याचा पहिला सूत्र सांगताना त्यांनी म्हटले – घरातील वातावरण उत्तम ठेवा, मुलांवर पैशाबरोबर वेळेचेही गुंतवणूक करा. घरात चांगले साहित्य ठेवा. परस्परांशी आदराने बोला. नावापूर्वी ‘श्री’ व नंतर ‘जी’ लावा. मोठ्यांच्या पायाला स्पर्श करा, पाहुण्यांना दारापर्यंत सोडायला जा. घरात कलहाचे वातावरण निर्माण करू नका आणि कोणत्याही व्यसनापासून दूर राहा.
दुसऱ्या सूत्रात त्यांनी सांगितले की मुलांना लाईफ- मॅनेजमेंटचे धडे द्या—लवकर झोपणे, लवकर उठणे, सात्त्विक अन्न, मर्यादित वस्त्रप्रावरणे, स्वतःची थाळी धुणे आणि इतरांना आधी वाढून देणे. युवकांना मार्गदर्शन करतांना ते म्हणाले—यशाच्या मागे धावू नका, काबिलियत वाढवा; जिथे काबिलियत असते तिथे यश आपोआप येते.
या प्रसंगी डॉ. मुनिश्री शांतिप्रिय सागरजी म.सा. म्हणाले की, संमोदि योग जीवन सुंदर करण्यासाठी आहे. संमोदि योगाचे तीन रत्न आहेत—१. आसन, २. प्राणायाम, ३. ध्यान. आसन आरोग्यासाठी, प्राणायाम प्राणशक्ती-विकासासाठी आणि संमोदि ध्यान आत्मप्रकाशासाठी आहे. ध्यानाने अंतर्मनातील अंधार दूर होतो. ध्यानाचे उद्दिष्ट आहे—मनाला शांत व प्रसन्न करणे, आत्मचेतनेकडे केंद्रित होणे आणि आतल्या प्रेम, आनंद, करुणा व सौंदर्याला सक्रिय करणे.
“मी आत्मा आहे”—या सत्याचा अनुभव घेणे म्हणजे आत्मज्ञान; आत्म्यातील परमात्म्याची निर्मल अनुभूती म्हणजे परम–आत्मज्ञान. मोक्ष म्हणजे शाश्वत शांती व आनंद. जसे परीक्षा संपली की बालक आपल्या नैसर्गिक आनंदात जातात, तसेच इच्छा व चिंतेच्या बोझातून मुक्त होऊन सहज आनंदमय स्थिती जगणे हेच मोक्ष आहे.
ते पुढे म्हणाले की ध्यानयोग हे आध्यात्मिक आरोग्यासाठी सर्वोत्तम साधन आहे. ध्यान आपल्याला अंतर्जगताकडे नेते जिथे परमात्म्याचे साम्राज्य आहे. श्वास, शरीर आणि अंतर्मन यांच्यात एकरूपता साधणे आवश्यक आहे. ध्यानाचे योग्य फळ मिळवण्यासाठी नियमितता अत्यावश्यक आहे. ध्यानापूर्वी योगासन आणि नंतर प्राणायाम केल्यास शरीर, नाडी-तंत्र आणि मन स्थिर व ऊर्जावान होते. ध्यान करताना आपला चेहरा पूर्व किंवा उत्तर दिशेकडे ठेवावा जेणेकरून सूर्य व पृथ्वीच्या चुंबकीय शक्तीचा लाभ मिळेल.
कार्यक्रमात विधायक बालाजी, माजी विधायक ओमप्रकाश पोखरणा, मराठा सेवा संघाचे कामजी पवार, अश्विनभाई शाह, विजयकुमार कासलीवाल, कैलाशचंद काला, चिरंजीवीलाल ढागडिया, मनोज श्रीमाल, महेंद्र जैन, नवल पारख, महावीर हीरावत, हर्षदभाई शाह, संजय भंडारी तसेच शहरातील मान्यवर आणि जैन, अग्रवाल, माहेश्वरी, गुजराती, वैश्य समाजासह विविध समाजांचे शेकडो भाविक उपस्थित होते. यापूर्वी शंकरराव चव्हाण प्रेक्षागृहात राष्ट्रसंतांचे शेकडो भाविकांनी भव्य स्वागत व अभिनंदन केले. राष्ट्रसंत १ डिसेंबर रोजी पूर्णा येथे पोहोचतील, जिथे रात्री ८ ते ९ वाजेपर्यंत त्यांचे प्रवचन होईल. ३ आणि ४ डिसेंबर रोजी परभणी येथील बाजार रोडवरील हरीशंकर प्रसाद कार्यालयात सकाळी ९ ते ११ या वेळेत विशेष सत्संग–प्रवचन आयोजित आहेत.
